Welke veiligheidsvoorzieningen zitten op een overheaddeur?

Een overheaddeur bestaat niet alleen uit panelen, rails, veren en een aandrijving. Zeker bij elektrisch bediende industriedeuren spelen veiligheidsvoorzieningen een belangrijke rol.

Ze zijn bedoeld om risico’s tijdens het openen en sluiten van de deur te beperken. Welke systemen aanwezig zijn, verschilt echter per deur. Dit hangt onder andere af van het type overheaddeur, de aandrijving, bediening, leeftijd en uitvoering van de installatie. Maar welke veiligheidsvoorzieningen zitten op een overheaddeur en wat doen ze precies?

In dit artikel bekijken we een aantal veelvoorkomende systemen.

Waarom zijn veiligheidsvoorzieningen belangrijk?

Een industriële overheaddeur kan groot en zwaar zijn en wordt vaak dagelijks gebruikt door personen, voertuigen en machines. Tijdens de beweging van de deur kunnen verschillende risico’s ontstaan.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een persoon of voorwerp in de deuropening;
• problemen met een staalkabel;
• een defect in het veersysteem;
• een obstakel tijdens het sluiten;
• ongewenste beweging van het deurblad.

Daarom kunnen verschillende mechanische en elektronische beveiligingen worden toegepast. Welke voorzieningen noodzakelijk of voorgeschreven zijn, hangt af van de specifieke installatie en gebruikssituatie. De documentatie van fabrikant en installateur blijft daarom leidend.

1. Fotocellen

Fotocellen worden veel toegepast bij automatisch bediende deuren. Een zender en ontvanger creëren een detectielijn in of bij de deuropening. Wanneer deze lijn wordt onderbroken, kan de besturing daarop reageren. Bijvoorbeeld doordat een sluitende deur stopt of weer opent. Dit kan voorkomen dat de deur simpelweg verder sluit terwijl zich een persoon of voorwerp in het detectiegebied bevindt.

Een fotocel is daarmee een belangrijk onderdeel van de veiligheid van een automatische overheaddeur. In het volgende blogbericht behandelen we uitgebreid hoe fotocellen bij een overheaddeur werken.

2. Onderloopbeveiliging

Een andere voorziening die kan worden toegepast is onderloopbeveiliging. Deze bevindt zich bij de onderzijde van het deurblad en is bedoeld om tijdens de sluitbeweging een obstakel te detecteren. Afhankelijk van het systeem kan dit bijvoorbeeld gebeuren via een veiligheidscontactlijst of een ander detectiesysteem.

Wanneer tijdens het sluiten een obstakel wordt gedetecteerd, moet de besturing hierop reageren zoals voor de betreffende installatie is ingesteld. Onderloopbeveiliging van een overheaddeur verdient een apart artikel. Dat wordt nummer 19 van onze serie.

3. Kabelbreukbeveiliging

De staalkabels van een overheaddeur zijn onderdeel van het hefsysteem. Wanneer een kabel beschadigd raakt of breekt, kan een gevaarlijke situatie ontstaan. Afhankelijk van de deurconstructie kan daarom een kabelbreukbeveiliging worden toegepast.

Het doel hiervan is om bij een kabelbreuk te voorkomen dat het deurblad ongecontroleerd naar beneden beweegt. Dit type beveiliging is mechanisch van aard en moet passen bij de betreffende deurconstructie.

4. Veerbreukbeveiliging

Torsieveren helpen het gewicht van het deurblad te compenseren. Een torsieveer wordt tijdens iedere deurbeweging belast en heeft geen onbeperkte levensduur. Bij bepaalde overheaddeuren wordt daarom een veerbreukbeveiliging toegepast.

Deze is bedoeld om bij het breken van een veer ongewenste beweging van de deur te beperken. Een gebroken veer is in ieder geval een defect dat serieus moet worden genomen. Meer over deze storing lees je op onze pagina industriële torsieveer gebroken.

5. Veiligheidscontactlijst

Een veiligheidscontactlijst kan aan de onderzijde van een elektrisch bediende overheaddeur zijn aangebracht. Wanneer de lijst tijdens de sluitbeweging contact maakt met een obstakel, kan een signaal naar de besturing worden gestuurd.

De besturing kan vervolgens de deur stoppen of een andere ingestelde veiligheidsreactie uitvoeren. De exacte werking verschilt per systeem. Bij storingen moet daarom worden gekeken naar de complete combinatie van:

contactlijst → signaaloverdracht → besturing → aandrijving.

Alleen de rubberen lijst bekijken is niet altijd voldoende om een probleem te vinden.

6. Optische beveiliging in de onderzijde

Niet iedere onderloopbeveiliging werkt op dezelfde manier. Er bestaan bijvoorbeeld systemen waarbij optische componenten in of bij het onderste veiligheidsprofiel worden gebruikt.

Deze bewaken de toestand van de veiligheidslijst en geven veranderingen door aan de besturing. Bij het zoeken naar vervangende veiligheidsonderdelen voor een overheaddeur is het daarom belangrijk om te weten welk systeem daadwerkelijk gemonteerd is. Onderdelen die uiterlijk vergelijkbaar zijn, hoeven technisch niet uitwisselbaar te zijn.

7. Besturing van de overheaddeur

De deursturing speelt een centrale rol bij veel elektrische veiligheidsvoorzieningen. Signalen van bijvoorbeeld fotocellen en onderloopbeveiliging moeten door de besturing worden verwerkt.

De besturing bepaalt vervolgens wat de aandrijving doet. Bij een storing kan het daarom voorkomen dat een sensor zelf niet het probleem is, maar bijvoorbeeld:

• bekabeling beschadigd is;
• een aansluiting niet correct is;
• de voeding ontbreekt;
• een instelling niet klopt;
• de besturing een storing detecteert.

Bij problemen met een elektrisch bediende deur moet dus naar het volledige systeem worden gekeken.

8. Noodstop

Bij sommige industriële deurinstallaties kan een noodstop aanwezig zijn. Hiermee kan de beweging van de installatie in een noodsituatie worden gestopt. Of en hoe een noodstop wordt toegepast, hangt af van de installatie en gebruikssituatie.

Een noodstop moet bovendien niet worden gezien als vervanging voor andere noodzakelijke veiligheidsvoorzieningen. Het is een onderdeel van het totale veiligheidsconcept.

9. Handbediening bij stroomuitval

Een elektrische overheaddeur kan voorzieningen hebben waarmee de deur bij stroomuitval of een storing handmatig kan worden bediend of ontgrendeld. Hoe dit werkt verschilt per aandrijving.

Het is belangrijk dat gebruikers weten hoe de specifieke installatie veilig moet worden bediend wanneer de elektrische aandrijving niet beschikbaar is. Volg hiervoor altijd de instructies van de fabrikant van de aandrijving.

10. Beveiliging tegen ongecontroleerde deurbeweging

Verschillende mechanische onderdelen van een overheaddeur dragen eraan bij dat het deurblad gecontroleerd beweegt.

Daarom zijn de toestand van bijvoorbeeld:

• staalkabels;
• kabeltrommels;
• veren;
• assen;
• bevestigingen

ook vanuit veiligheidsoogpunt belangrijk. Een veiligheidsvoorziening maakt regulier onderhoud aan deze onderdelen niet overbodig.

Zijn alle overheaddeuren hetzelfde beveiligd?

Nee. Een handbediende overheaddeur kan een andere configuratie hebben dan een volledig automatisch aangestuurde industriedeur. Ook leeftijd speelt een rol. Een oudere installatie kan technisch anders zijn opgebouwd dan een moderne overheaddeur.

Ga daarom niet uit van de gedachte dat iedere deur dezelfde veiligheidscomponenten moet hebben of dat onderdelen onderling zonder meer uitwisselbaar zijn. Bij twijfel moet de specifieke installatie worden beoordeeld aan de hand van de documentatie en geldende eisen.

Hoe controleer je de veiligheidsvoorzieningen?

De gebruiker kan in veel gevallen alert zijn op zichtbare beschadigingen of afwijkend gedrag.

Denk bijvoorbeeld aan:

• beschadigde fotocellen;
• losse bekabeling;
• beschadigde veiligheidslijsten;
• storingsmeldingen;
• een deur die anders reageert dan normaal.

Het daadwerkelijk testen, afstellen of repareren van veiligheidssystemen moet volgens de instructies voor de betreffende installatie gebeuren. Een beveiliging mag niet worden overbrugd om een deur ondanks een storing toch te laten functioneren.

Een storing in een beveiliging niet negeren

Een overheaddeur die vanwege een veiligheidscomponent niet meer normaal functioneert kan hinderlijk zijn, zeker wanneer de deur intensief wordt gebruikt. Toch is het niet verstandig om de beveiliging simpelweg buiten werking te stellen. Eerst moet worden vastgesteld waarom het systeem een storing aangeeft.

Daarbij kan bijvoorbeeld worden gekeken naar:

• vervuiling;
• beschadiging;
• uitlijning;
• bekabeling;
• aansluitingen;
• voeding;
• besturing;
• de sensor zelf.

De exacte controle hangt af van het gemonteerde systeem.

Veiligheidsvoorzieningen meenemen in het onderhoud

Veiligheidssystemen horen bij het periodieke onderhoud van een overheaddeur. Dat betekent dat niet alleen de mechanische slijtdelen aandacht krijgen. Ook de werking en toestand van de aanwezige beveiligingen moeten volgens de voorschriften worden gecontroleerd.

In hoe vaak moet een overheaddeur onderhouden worden hebben we uitgelegd waarom het juiste onderhoudsinterval onder andere afhankelijk is van gebruiksintensiteit en omstandigheden.

Het juiste vervangende onderdeel kiezen

Wanneer een veiligheidscomponent vervangen moet worden, is een foto alleen niet altijd voldoende.

Probeer zoveel mogelijk gegevens te verzamelen, zoals:

• fabrikant;
• type;
• artikelnummer;
• spanning;
• aansluiting;
• type besturing;
• type aandrijving;
• gegevens van de deur.

Vooral bij elektrische en elektronische componenten kunnen kleine technische verschillen belangrijk zijn. Bestel daarom niet uitsluitend op basis van uiterlijke overeenkomsten.

Veiligheids- en overheaddeur onderdelen bij Entrietec

Bij Entrietec vind je verschillende overheaddeur onderdelen en onderdelen voor automatisering en bediening van industriële deuren. Wanneer je een vervangend onderdeel zoekt, controleer dan eerst welk systeem op de bestaande overheaddeur gemonteerd is.

Merk, type, artikelnummer en duidelijke foto’s helpen bij het identificeren van het juiste onderdeel. Zo voorkom je dat een vergelijkbaar uitziend component wordt besteld dat technisch niet geschikt is voor de bestaande installatie.