Hoe herken je slijtage aan een torsieveer van een overheaddeur?

De torsieveren van een overheaddeur spelen een belangrijke rol bij het openen en sluiten van het deurblad. Ze compenseren een groot deel van het gewicht van de deur en worden tijdens iedere deurcyclus belast. Na veelvuldig gebruik kan metaalmoeheid optreden en uiteindelijk kan een torsieveer breken.

Maar kun je slijtage aan een torsieveer van een overheaddeur eigenlijk herkennen voordat de veer breekt?

Dat is niet altijd eenvoudig. Een torsieveer kan aan de buitenkant nog normaal lijken terwijl deze al duizenden deurcycli achter de rug heeft. Toch zijn er signalen aan de deur en het veersysteem die aanleiding kunnen geven voor een nadere controle.

Een torsieveer is een slijtageonderdeel

Een industriële torsieveer is niet ontworpen om onbeperkt mee te gaan. Tijdens het sluiten van de overheaddeur wordt de veer verder opgespannen. De opgeslagen energie helpt vervolgens bij het openen van het deurblad.

Dit gebeurt iedere keer opnieuw. Een volledige opening en sluiting wordt doorgaans als één deurcyclus beschouwd. Na veel cycli kan vermoeiing van het materiaal optreden.

De levensduur van een torsieveer wordt daarom vooral in deurcycli bekeken en niet alleen in jaren. In ons artikel hoe lang gaat een torsieveer van een overheaddeur mee leggen we dit uitgebreider uit.

Kun je metaalmoeheid aan een torsieveer zien?

Dit is een belangrijk punt: metaalmoeheid is niet noodzakelijk duidelijk zichtbaar aan de buitenkant. Een torsieveer kan er ogenschijnlijk goed uitzien en toch al een groot deel van zijn berekende cyclische levensduur hebben bereikt. Je kunt daarom niet simpelweg naar een veer kijken en betrouwbaar zeggen:

“Deze gaat nog precies twee jaar mee.”

Dat maakt informatie over het gebruik van de deur belangrijk. Een overheaddeur die vijftig keer per dag beweegt, belast zijn veren immers veel vaker dan een deur die twee keer per dag wordt gebruikt.

Let op veranderingen in de deurbeweging

Hoewel slijtage van de veer zelf moeilijk zichtbaar kan zijn, kunnen veranderingen in de werking van de overheaddeur aanleiding zijn om het systeem te controleren.

Let bijvoorbeeld op wanneer de deur:

• duidelijk anders beweegt dan voorheen;
• zwaarder lijkt te worden;
• een afwijkende balans heeft;
• zijn normale eindpositie niet meer bereikt;
• anders reageert tijdens openen of sluiten.

Deze verschijnselen bewijzen niet dat de torsieveer versleten is. Een overheaddeur bestaat uit veel onderdelen en dezelfde klachten kunnen bijvoorbeeld veroorzaakt worden door kabels, looprollen, rails of de aandrijving. Ze zijn wel een reden om verder onderzoek te doen.

Controleer de torsieveer visueel

Een visuele controle kan worden uitgevoerd zonder de veer te demonteren of de spanning ervan te veranderen. Kijk naar de algemene toestand van de veer en let op duidelijke afwijkingen.

Een volledig gebroken torsieveer is meestal eenvoudig te herkennen. De windingen vormen dan niet langer één doorlopend geheel en er ontstaat een zichtbare opening op de plaats van de breuk.

Heb je dat geconstateerd? Bekijk dan onze informatie over een industriële torsieveer gebroken. Bij een veer die nog intact is, is het veel moeilijker om alleen op basis van uiterlijk de resterende levensduur vast te stellen.

Roest op een torsieveer

Oppervlakkige verkleuring betekent niet automatisch dat een torsieveer direct vervangen moet worden. Ernstige corrosie verdient echter wel aandacht. De omgeving waarin een overheaddeur wordt gebruikt, kan invloed hebben op metalen onderdelen. Denk bijvoorbeeld aan vochtige bedrijfsruimtes of andere omstandigheden waarbij veel vocht aanwezig is.

Zie je sterke corrosie, beschadigingen of andere duidelijke afwijkingen? Laat de toestand dan beoordelen in plaats van uitsluitend naar de leeftijd van de veer te kijken.

Controleer niet alleen de veer

Het veersysteem van een overheaddeur bestaat uit meer dan alleen de torsieveer. Afhankelijk van de constructie werken onder andere de volgende onderdelen samen:

• torsie-as;
• veerkoppen;
• lagerplaten;
• kabeltrommels;
• staalkabels;
• bodembeslag.

Een probleem met de beweging van de deur kan dus ergens anders in dit systeem ontstaan. Controleer daarom bij klachten niet uitsluitend de torsieveren voor overheaddeuren, maar kijk naar het geheel.

Staalkabels kunnen vergelijkbare problemen veroorzaken

Staalkabels zorgen ervoor dat de kracht via de kabeltrommels op het deurblad wordt overgebracht. Wanneer een kabel beschadigd is of niet correct op de trommel loopt, kan het deurblad anders bewegen.

Een verschil tussen links en rechts kan er bijvoorbeeld toe leiden dat een overheaddeur scheef loopt. Dit kan ten onrechte de indruk geven dat het probleem uitsluitend bij de veren zit. Juist daarom is een goede diagnose belangrijk voordat onderdelen worden besteld.

Een overheaddeur wordt zwaarder

Een verandering in het gewicht dat je tijdens handmatige bediening ervaart kan aanleiding zijn om de balans te controleren. Een goed uitgebalanceerde deur wordt voor een belangrijk deel door het veersysteem gecompenseerd.

Wanneer deze balans niet meer correct is, kan de belasting op andere componenten veranderen. Bij elektrisch bediende deuren kan ook de aandrijving hierdoor zwaarder worden belast.

Een motorprobleem hoeft daarom niet altijd te betekenen dat de motor zelf defect is. Wanneer de overheaddeur motor stopt halverwege, kunnen verschillende mechanische en elektrische oorzaken een rol spelen.

De deur opent niet meer helemaal

Bereikt een overheaddeur niet meer zijn normale openingspositie? Ook dan is het niet verstandig om direct te concluderen dat de torsieveren versleten zijn. Een verkeerde balans kan een mogelijke factor zijn, maar problemen met de aandrijving, instellingen, geleiding of andere onderdelen kunnen eveneens een rol spelen.

Hiervoor hebben we de aparte Oplossingen-pagina overheaddeur opent niet volledig. Daar behandelen we specifiek die storing, terwijl dit artikel zich richt op het herkennen en beoordelen van slijtage aan torsieveren.

Houd rekening met het aantal deurcycli

Wanneer bekend is hoe oud de torsieveren zijn én hoe vaak de deur gemiddeld wordt gebruikt, kun je een betere indruk krijgen van de gebruiksintensiteit.

Een eenvoudige berekening is:

aantal deurcycli per dag × aantal gebruiksdagen per jaar.

Een deur die gemiddeld 40 cycli per dag maakt en 250 dagen per jaar wordt gebruikt, komt bijvoorbeeld op ongeveer 10.000 cycli per jaar.

Na vijf jaar zijn dat ongeveer 50.000 cycli.

Dit betekent niet automatisch dat de veer na dat aantal cycli versleten is. Daarvoor moet je weten voor welke cyclische levensduur de betreffende veer is ontworpen. Het laat wel zien waarom alleen zeggen “de veer is vijf jaar oud” weinig informatie geeft.

Eén van twee torsieveren is gebroken

Bij sommige overheaddeuren worden twee torsieveren gebruikt. Wanneer deze tegelijkertijd zijn gemonteerd, hebben ze doorgaans ook hetzelfde aantal deurcycli meegemaakt.

Breekt één veer door vermoeiing, dan is het daarom verstandig om ook rekening te houden met de gebruiksgeschiedenis van de andere veer. Meer hierover lees je in ons artikel waarom beide torsieveren vervangen.

Dat betekent overigens niet dat iedere situatie automatisch hetzelfde is. De uitvoering van de deur en oorzaak van het defect moeten altijd worden meegenomen.

Wanneer moet een torsieveer worden vervangen?

Een gebroken veer moet vanzelfsprekend worden vervangen voordat de installatie weer normaal kan functioneren. Bij een intacte veer ligt de beoordeling genuanceerder.

Factoren die daarbij kunnen worden meegenomen zijn bijvoorbeeld:

• aantal gemaakte deurcycli;
• specificatie van de veer;
• zichtbare toestand;
• veranderingen in de deurbeweging;
• onderhoudshistorie;
• eventuele beschadiging of corrosie.

Bij twijfel is beoordeling door iemand met kennis van industriële veersystemen verstandig.

Zelf een torsieveer controleren of vervangen?

Een visuele controle is iets heel anders dan een torsieveer demonteren of opnieuw opspannen. Op een torsieveer kan veel mechanische energie staan. Ook kabels en bodembeslag kunnen onder aanzienlijke spanning staan.

Demonteer of verstel deze onderdelen daarom niet zonder de juiste kennis, werkwijze en gereedschappen. Moet de veer daadwerkelijk worden vernieuwd? Lees dan onze pagina industriële torsieveer vervangen.

Hoe bepaal je welke nieuwe torsieveer nodig is?

Wanneer vervanging nodig is, moet de juiste torsieveer worden geïdentificeerd of berekend. Alleen de totale lengte van de oude veer meten is daarvoor onvoldoende.

Afhankelijk van de situatie kunnen onder andere belangrijk zijn:

• draaddikte;
• binnendiameter;
• lengte van het veerlichaam;
• draairichting;
• type veerkoppen;
• gegevens van de deur;
• gegevens van de oorspronkelijke veer.

Gebruik hiervoor onze handleiding hoe meet ik een torsieveer op. Een nauwkeurige meting verkleint de kans dat een verkeerde veer wordt geselecteerd.

Industriële torsieveren en overheaddeur onderdelen

Bij Entrietec vind je industriële torsieveren en verschillende andere overheaddeur onderdelen voor reparatie en onderhoud.

Wanneer je een vervangende torsieveer zoekt, verzamel dan zoveel mogelijk gegevens van de bestaande veer en overheaddeur. Foto’s van de veer, veerkoppen en eventuele markeringen kunnen daarbij nuttig zijn.

Kun je de juiste torsieveer niet vinden? Neem dan contact met Entrietec op met de beschikbare maten en gegevens.