Wat is een onderloopbeveiliging bij een overheaddeur?

Een elektrisch aangedreven overheaddeur kan een aanzienlijk gewicht hebben. Wanneer de deur sluit, moet worden voorkomen dat personen, voertuigen of voorwerpen bekneld raken onder het bewegende deurblad. Daarom zijn veel industriële overheaddeuren uitgerust met een onderloopbeveiliging.

Deze beveiliging bevindt zich bij de onderste sluitrand van de deur en is bedoeld om een obstakel tijdens het sluiten te detecteren. Wanneer het systeem wordt geactiveerd, kan de besturing de deur stoppen of opnieuw laten openen.

Maar wat is een onderloopbeveiliging bij een overheaddeur, welke uitvoeringen bestaan er en hoe herken je een mogelijke storing? In dit artikel leggen we uit hoe deze veiligheidsvoorziening werkt en waar je op moet letten bij het zoeken naar vervangende onderdelen.

Wat doet een onderloopbeveiliging?

Een onderloopbeveiliging is een veiligheidssysteem dat de onderste sluitrand van een overheaddeur bewaakt. Wanneer de deur naar beneden beweegt, bestaat het risico dat een obstakel tussen het deurblad en de vloer terechtkomt. Afhankelijk van de uitvoering kan de beveiliging bijvoorbeeld reageren wanneer de onderste veiligheidslijst wordt ingedrukt.

De beveiliging geeft vervolgens een signaal aan de besturing. Deze moet daarop reageren volgens de veiligheidsfunctie waarvoor het systeem is ontworpen. Bij veel installaties betekent dit dat de sluitbeweging wordt onderbroken en de deur weer opent.

De onderloopbeveiliging van een overheaddeur vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het totale veiligheidssysteem.

Waarom is onderloopbeveiliging belangrijk?

Overheaddeuren worden vaak toegepast in werkplaatsen, magazijnen, productiebedrijven en distributiecentra. In deze omgevingen kunnen personen en voertuigen dezelfde doorgang gebruiken. Een onderloopbeveiliging helpt het risico op beknelling tijdens het sluiten te beperken.

Daarbij is het belangrijk om te begrijpen dat niet iedere beveiliging op dezelfde manier werkt. Sommige systemen detecteren contact met een obstakel, terwijl andere systemen met optische sensoren werken. Welke voorzieningen noodzakelijk zijn, hangt af van de specifieke deur, aandrijving, bediening en risicobeoordeling.

In ons artikel welke veiligheidsvoorzieningen zitten op een overheaddeur bespreken we de verschillende beveiligingssystemen uitgebreider.

Welke soorten onderloopbeveiliging bestaan er?

Bij industriële overheaddeuren worden verschillende technieken gebruikt om de onderste sluitrand te bewaken. De bekendste uitvoeringen zijn mechanische of elektrische contactlijsten en optische veiligheidssystemen.

1. Elektrische veiligheidscontactlijst

Een elektrische veiligheidscontactlijst wordt aan de onderzijde van het deurblad gemonteerd. Wanneer het profiel door contact met een obstakel wordt ingedrukt, verandert de elektrische toestand van de contactlijst.

Deze verandering wordt doorgegeven aan de besturing of een bijbehorende veiligheidsmodule. Afhankelijk van de installatie wordt de deur vervolgens gestopt of opnieuw geopend. Een dergelijke veiligheidslijst voor een overheaddeur bestaat vaak uit een rubberen profiel met een geïntegreerd elektrisch detectie-element. De precieze uitvoering verschilt per fabrikant.

2. Optische onderloopbeveiliging

Bij een optische onderloopbeveiliging worden optische componenten gebruikt om vervorming van de veiligheidslijst te detecteren. Een bekende uitvoering maakt gebruik van een zender en ontvanger aan de uiteinden van een speciaal rubberprofiel. De zender stuurt een infraroodsignaal door het profiel naar de ontvanger.

Wanneer de rubberen lijst wordt ingedrukt, kan de lichtweg worden onderbroken of voldoende veranderen om een veiligheidsreactie te veroorzaken. Dit principe wordt onder andere toegepast bij zogenaamde OSE-systemen. Een optische onderloopbeveiliging voor een overheaddeur moet geschikt zijn voor de aanwezige besturing en veiligheidsfunctie.

3. Pneumatische veiligheidslijst

Bij sommige, met name oudere, deurinstallaties kan een pneumatisch systeem aanwezig zijn. Wanneer de rubberen veiligheidslijst wordt ingedrukt, ontstaat een drukverandering in het systeem. Een geschikte drukschakelaar detecteert deze verandering en geeft een signaal door. Dit principe verschilt van een elektrische contactlijst of optisch systeem. Daarom zijn de onderdelen niet zonder meer onderling uitwisselbaar.

Wat is een OSE-onderloopbeveiliging?

OSE staat voor Optical Safety Edge. Bij dit type beveiliging worden optische sensoren gebruikt om de toestand van een veiligheidsprofiel te bewaken.

Een veelvoorkomende uitvoering bestaat uit:

• een optische zender;
• een optische ontvanger;
• een geschikt rubberen veiligheidsprofiel;
• bekabeling of een signaaloverdrachtsysteem;
• een compatibele besturing of veiligheidsmodule.

Wanneer de lijst wordt ingedrukt, verandert het optische signaal. De besturing moet dit signaal correct kunnen interpreteren. Bij het vervangen van een OSE-component is het daarom belangrijk om niet alleen naar de fysieke afmetingen te kijken, maar ook naar de elektrische compatibiliteit.

Wat is het verschil tussen onderloopbeveiliging en fotocellen?

Fotocellen en onderloopbeveiliging hebben allebei een veiligheidsfunctie, maar bewaken niet noodzakelijk hetzelfde gebied. Een fotocel controleert doorgaans of een lichtstraal in de deuropening wordt onderbroken. Een onderloopbeveiliging bewaakt de onderste sluitrand van het bewegende deurblad.

Bij een contactgevoelige veiligheidslijst wordt een obstakel gedetecteerd wanneer de lijst ermee in aanraking komt. Een fotocel kan een obstakel al waarnemen voordat het deurblad dat obstakel bereikt, mits het zich binnen het detectiegebied bevindt.

Beide systemen kunnen elkaar daarom aanvullen. Meer hierover lees je in hoe werken fotocellen bij een overheaddeur.

Welke onderdelen horen bij een onderloopbeveiliging?

Een onderloopbeveiliging kan uit verschillende componenten bestaan.

Afhankelijk van het systeem zijn dit bijvoorbeeld:

• rubberen veiligheidsprofiel;
• optische zender;
• optische ontvanger;
• elektrische contactlijst;
• aansluitkabels;
• spiraalkabel;
• signaaloverdrachtsysteem;
• veiligheidsmodule;
• aansluitingen op de deurbesturing.

Niet iedere installatie beschikt over al deze onderdelen. Bij het zoeken naar een vervangend component moet daarom eerst worden vastgesteld welk systeem aanwezig is.

Waarom heeft een overheaddeur soms een storing in de onderloopbeveiliging?

Een storing kan verschillende oorzaken hebben. Een beschadigde veiligheidslijst is een mogelijkheid, maar ook bekabeling, aansluitingen en elektronische componenten kunnen problemen veroorzaken.

Veelvoorkomende oorzaken zijn:

• beschadigd rubberprofiel;
• defecte optische sensor;
• kabelbreuk;
• beschadigde spiraalkabel;
• vocht in een aansluiting;
• losse stekkerverbinding;
• defecte veiligheidsmodule;
• verkeerde configuratie;
• problemen met de besturing.

De exacte oorzaak moet worden vastgesteld voordat onderdelen worden vervangen.

1. Beschadigd rubberprofiel

Het rubberprofiel aan de onderzijde van een overheaddeur kan tijdens gebruik beschadigd raken. Bijvoorbeeld doordat de deur op een obstakel sluit of het profiel ergens achter blijft haken. Een beschadiging kan invloed hebben op de werking van de geïntegreerde veiligheidscomponenten. Controleer daarom of het profiel zichtbaar is gescheurd, vervormd of gedeeltelijk losgekomen. Niet iedere beschadiging betekent automatisch dat de complete beveiliging defect is, maar schade aan een veiligheidsprofiel moet wel serieus worden genomen.

2. Defecte optische sensor

Bij een optisch systeem kan de zender of ontvanger defect raken. Wanneer het verwachte signaal niet meer correct wordt ontvangen, kan de besturing een veiligheidsstoring registreren. Dit kan ervoor zorgen dat de overheaddeur niet meer normaal sluit. Controleer bij vervanging altijd het exacte type van de sensor. Niet iedere optische zender of ontvanger werkt met iedere besturing.

3. Beschadigde spiraalkabel

Bij sommige overheaddeuren wordt een spiraalkabel gebruikt om signalen van de bewegende deur naar de vaste besturing over te brengen. Deze kabel beweegt mee tijdens het openen en sluiten. Door herhaaldelijke beweging, mechanische beschadiging of veroudering kan de kabel defect raken. Een onderbroken verbinding kan vervolgens een storing in het veiligheidssysteem veroorzaken.

4. Vochtproblemen

Industriële overheaddeuren worden regelmatig blootgesteld aan vocht, condens en temperatuurverschillen. Wanneer vocht binnendringt in aansluitingen of elektronische componenten, kunnen storingen ontstaan. Dit kan vooral relevant zijn bij installaties waar de deur vaak openstaat of waar regelmatig wordt schoongemaakt. Controleer daarom ook of behuizingen, kabeldoorvoeren en aansluitingen zichtbaar beschadigd zijn.

5. Problemen met de besturing

De onderloopbeveiliging moet correct samenwerken met de deurbesturing. Wanneer een veiligheidsingang een fout registreert, kan de besturing de sluitbeweging blokkeren. Dit betekent niet automatisch dat het rubberprofiel of de sensor defect is. Ook een probleem in de signaaloverdracht of configuratie kan een rol spelen. Daarom moet de complete veiligheidsketen worden beoordeeld.

Kan een defecte onderloopbeveiliging ervoor zorgen dat de overheaddeur niet sluit?

Ja. Veel elektrische overheaddeuren controleren de toestand van aangesloten veiligheidsvoorzieningen. Wanneer een fout wordt gedetecteerd, kan de besturing voorkomen dat de deur automatisch sluit.

Afhankelijk van de installatie kan de deur bijvoorbeeld:

• niet reageren op een sluitcommando;
• tijdens het sluiten stoppen;
• opnieuw openen;
• een storingscode weergeven;
• alleen een door de fabrikant toegestane bijzondere bedieningsmodus ondersteunen.

Een overheaddeur die niet volledig sluit kan echter ook andere mechanische of elektrische problemen hebben. Daarom moet eerst worden vastgesteld welke storing daadwerkelijk aanwezig is.

Mag je een onderloopbeveiliging uitschakelen?

Een onderloopbeveiliging mag niet zomaar worden overbrugd of buiten werking gesteld om de deur weer te laten functioneren. Hierdoor kan een belangrijke veiligheidsfunctie verloren gaan. Wanneer de besturing een storing registreert, moet worden onderzocht waarom dit gebeurt.

Een defect onderdeel moet worden hersteld of vervangen door een geschikte uitvoering. Werkzaamheden aan de veiligheidsbesturing moeten volgens de voorschriften van de fabrikant en door een deskundige worden uitgevoerd.

Moet de complete onderloopbeveiliging worden vervangen?

Niet altijd. Bij sommige systemen kunnen afzonderlijke componenten worden vervangen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een optische zender;
• een optische ontvanger;
• een beschadigde kabel;
• een rubberen veiligheidsprofiel.

Bij andere uitvoeringen kan vervanging van een complete eenheid noodzakelijk zijn. Dit hangt af van de constructie, het defect en de voorschriften van de fabrikant. Vervang nooit willekeurig onderdelen zonder eerst vast te stellen of deze geschikt zijn voor het bestaande systeem.

Welke onderloopbeveiliging heb je nodig?

Bij het zoeken naar een vervangend onderdeel is het belangrijk om de juiste technische gegevens te verzamelen.

Controleer indien mogelijk:

• merk van de overheaddeur;
• merk en type van de besturing;
• fabrikant van de veiligheidslijst;
• artikelnummer;
• type detectiesysteem;
• aansluitwijze;
• elektrische specificaties;
• afmetingen van het rubberprofiel.

Bij een optische onderloopbeveiliging moet bijvoorbeeld worden vastgesteld welk type zender en ontvanger wordt gebruikt. Bij een elektrische contactlijst kunnen andere specificaties belangrijk zijn. Een onderdeel dat uiterlijk overeenkomt, hoeft niet dezelfde werking of compatibiliteit te hebben.

Onderloopbeveiliging controleren tijdens onderhoud

Een onderloopbeveiliging hoort bij de veiligheidsvoorzieningen die tijdens periodiek onderhoud moeten worden gecontroleerd.

Daarbij kan aandacht worden besteed aan:

• zichtbare beschadigingen;
• toestand van het rubberprofiel;
• bekabeling;
• bevestigingen;
• aansluitingen;
• storingsmeldingen;
• correcte veiligheidsfunctie.

De daadwerkelijke functietest moet volgens de documentatie van de installatie worden uitgevoerd. In hoe vaak moet een overheaddeur onderhouden worden lees je welke factoren het onderhoudsinterval bepalen.

Onderdelen voor onderloopbeveiliging bij Entrietec

Bij Entrietec vind je onderdelen voor automatisering en bediening van industriële deuren. Zoek je een vervangend onderdeel voor de onderloopbeveiliging van een overheaddeur? Controleer dan eerst welk systeem op de deur is gemonteerd. Voor het identificeren van de juiste uitvoering zijn het artikelnummer, de fabrikant en het type besturing belangrijke gegevens.

Duidelijke foto’s van het bestaande onderdeel en eventuele typeplaatjes kunnen helpen bij het zoeken naar een passende vervanger. Bij veiligheidscomponenten is technische compatibiliteit belangrijker dan alleen uiterlijke overeenkomsten.